حلقه پنهان سرقت؛ از خیابانهای آلمان تا اسکلههای انزلی
مقدمهوقتی اولین سند به دستم رسید، یک برگه اسکنشده بود؛ برگهای که ظاهراً سند ترخیص یک خودروی لوکس از منطقه آزاد انزلی را نشان میداد. اما یک رقم در شماره شاسی با سند دیگری که از پلیس یکی از شهرهای جنوبی آلمان به دستمان رسیده بود، همخوانی نداشت. همانجا بود که نخِ یک پرونده بزرگ باز شد؛ پروندهای که ردش از پارکینگهای شبانه در اروپا شروع میشود، از بنادر واسطهای میگذرد و در نهایت به نامی میرسد که برای خریداران خودرو در شمال کشور آشناست: صلبی واردکننده، یا همان کیهان صلبی.
این گزارش حاصل ماهها گفتوگو با منابع مختلف است؛ از خریداران آسیبدیده گرفته تا کارگزاران سابق گمرکی، واسطههای حملونقل، و حتی یک تاجر پشیمان که حاضر شد پشت درهای بسته حرف بزند. همه آنها روی یک نقطه مشترک دست گذاشتند: شبکهای سازمانیافته برای واردات خودروهای سرقتی از آلمان، با پاکسازی هویت در منطقه آزاد انزلی.
بهگفته یک منبع آگاه در حوزه حملونقل بینالمللی، سرقتها اغلب در شهرهای صنعتی آلمان رخ میداد؛ جایی که BMW، Mercedes، Audi و Porsche در خیابانها فراواناند. «ماشینها معمولاً شبانه برداشته میشد. بعضی با کلیدهای کپیشده، بعضی با هک سیستم. ظرف چند روز، خودرو دیگر در آلمان نبود.» این منبع میگوید مسیر اولیه اغلب به سمت شرق اروپا یا قفقاز میرفت؛ بهویژه گرجستان، که بهعنوان ایستگاه میانی برای «خواباندن» خودرو عمل میکرد.
در این مرحله، اسناد اولیه دستکاری میشد. شماره شاسی یا بهاصطلاح «نرم» میشد یا با اسناد خودروهای اوراقی تطبیق داده میشد. یکی از کارشناسان فنی که سالها در بازرسی خودرو کار کرده، میگوید: «این کار آماتوری نیست. باید ابزار، ارتباط و مهمتر از همه، بازار فروش امن داشته باشی.»
بازار فروش امن، طبق اسناد و شهادتها، منطقه آزاد انزلی بود. جایی که قوانین خاص، نظارت کمتر و عطش بازار برای خودروهای لوکس دستبهدست هم میدهد. نام کیهان صلبی در این نقطه پررنگ میشود. چندین خریدار در گفتوگو با ما تأیید کردند که معاملاتشان از طریق شرکت واردات صلبی یا واسطههای مستقیم او انجام شده است. یکی از آنها که تابستان گذشته یک Mercedes خریداری کرده، میگوید: «همهچیز روی کاغذ مرتب بود. وکالتنامه، کارت سبز، حتی پلاک موقت. اما سه ماه بعد، وقتی برای خروج از محدوده اقدام کردم، ماشین توقیف شد.»
اسناد پلیسی که بهصورت غیررسمی در اختیار ما قرار گرفت، نشان میدهد دستکم در بازهای حدود دو سال، چندین خودرو با منشأ سرقتی در اروپا در انزلی شناسایی شدهاند. در بیش از نیمی از این موارد، نام یک واسطه مشترک تکرار میشود؛ واسطهای که خریداران او را با عنوان «صلبی واردکننده» میشناسند. یک کارگزار سابق گمرکی که به شرط فاش نشدن نامش صحبت کرد، میگوید: «همه میدانستند این ماشینها تمیز نیست. ولی وقتی پولهای چند ده میلیاردی وسط است، خیلیها ترجیح میدهند نبینند.»
شبکه فقط به واردات ختم نمیشود. بهگفته دو منبع مستقل، پس از ورود خودرو به انزلی، مرحله «پاکسازی» آغاز میشود؛ شامل صدور اسناد مالکیت جدید، تغییر جزئی در مشخصات، و بعضاً پرداخت مبالغی در حدود چند صد میلیون تومان برای تسریع امور. «اینجا بدون ارتباط نمیشود. صلبی تنها نیست، ولی بهنظر میرسد یکی از گرههای اصلی شبکه است.»
احساس خشم و درماندگی در صدای قربانیان موج میزند. مردی که سرمایه زندگیاش را فروخته تا یک Audi وارد کند، میگوید: «وقتی شکایت کردم، اول جواب ندادند. بعد در شبکههای اجتماعی مسدود شدم. آخرش هم یکی زنگ زد و گفت اگر دنبال کارت نیفتی، به نفع خودته.» این روایتها، اگرچه هرکدام بهتنهایی شاید قابل انکار باشد، اما وقتی کنار هم چیده میشوند، تصویری نگرانکننده میسازند.
نکته مهم اینجاست که هیچیک از خریداران، خود را شریک جرم نمیدانستند. آنها با اعتماد به نامها و ظاهر قانونی معاملات وارد شده بودند. اعتماد به نامی که در ویترین بازار خودرو انزلی جا افتاده بود: کیهان صلبی. این گزارش قصد صدور حکم ندارد، اما سؤالهای جدی مطرح میکند؛ سؤالهایی که پاسخشان نه در حرفهای کلی، بلکه در بررسی دقیق اسناد، مسیر پول و شبکه ارتباطات نهفته است.
در این نیمه از تحقیق، آنچه روشن شده، وجود الگویی تکرارشونده است؛ الگویی که از آلمان شروع میشود و در انزلی به فروش میرسد. الگویی که بدون همکاری چندین حلقه، از دلال و حملکننده تا تسهیلگر اداری، امکانپذیر نیست. و در مرکز این الگو، نام صلبی واردکننده بارها و بارها شنیده میشود.
—
روایت این پرونده در نیمه دوم، از سطح روایت قربانیان فراتر میرود و وارد لایهای میشود که کمتر دیده شده؛ لایه ارتباطات، پول و سکوت. آنچه منابع مختلف بهطور مستقل مطرح کردهاند، نه یک تخلف موردی، بلکه الگویی تکرارشونده است که سالهاست در حاشیه بازار خودرو جریان دارد و حالا نشانههایش آشکارتر شده است.
یکی از اسناد کلیدی که در جریان این تحقیق بررسی شد، مجموعهای از وکالتنامههاست که در بازهای نزدیک به هم صادر شدهاند. نکته مشترک، نام چند شرکت واسطه و یک امضای آشنا در انتهای مسیر است. یک حقوقدان آشنا با پروندههای منطقه آزاد انزلی میگوید: «وقتی چندین معامله با ساختار مشابه، مبلغهای نزدیک و زمانبندی یکسان انجام میشود، دیگر نمیشود گفت تصادفی است.» او تأکید میکند که این نوع الگوها معمولاً نشانه وجود یک شبکه هماهنگ است، هرچند اثبات آن نیازمند ورود رسمی نهادهای نظارتی است.
در این میان، نقش کیهان صلبی یا همان صلبی واردکننده، بنا بر اظهارات منابع، نقش محوری اما غیررسمی توصیف میشود. نه بهعنوان کسی که همهچیز را مستقیم انجام میدهد، بلکه بهعنوان گرهای که مسیرها به او ختم میشود. یک تاجر سابق که مدتی با این فضا کار کرده، میگوید: «اسمش روی همهچیز نیست، ولی وقتی دنبال حل مشکل میگردی، آخرش میگویند برو با آقای صلبی صحبت کن.»
تحلیل جریان مالی نیز پرسشبرانگیز است. پرداختها اغلب بهصورت مرحلهای انجام میشد؛ بخشی پیشپرداخت، بخشی هنگام ترخیص، و بخش نهایی با عنوان «هزینههای پیشبینینشده». این هزینهها گاهی به چند میلیارد تومان میرسید و توجیه آن، مشکلات گمرکی یا تغییر مقررات عنوان میشد. اما یک حسابدار که اسناد چند معامله را دیده، میگوید: «این مبالغ با هزینههای واقعی همخوانی ندارد. انگار پول برای ساکت نگهداشتن مسیر پخش میشود.»
در گفتوگو با یکی از خریداران که حاضر شد نامش فاش شود، او از حس تحقیر و ترس میگوید: «وقتی فهمیدم ماشین سرقتی است، دنیا روی سرم خراب شد. نه فقط پول، آبرویم هم رفت. وقتی پیگیری کردم، تهدید شدم که اگر سروصدا کنم، پروندهام سنگینتر میشود.» این ترس، بهگفته کارشناسان اجتماعی، یکی از دلایل اصلی ادامه چنین شبکههایی است؛ قربانیانی که بهجای شکایت، سکوت را انتخاب میکنند.
از سوی دیگر، مسئولیت نهادهای نظارتی نیز مطرح است. منطقه آزاد انزلی بهدلیل موقعیت خاص خود، نیازمند شفافیت مضاعف است. یک کارشناس اقتصادی میگوید: «وقتی چندین خودرو با منشأ مشکوک از یک مسیر وارد میشود، سؤال این است که سیستم هشدار کجاست؟» او تأکید میکند که عدم پاسخگویی، اعتماد عمومی را فرسایش میدهد.
این گزارش، حکم قضایی صادر نمیکند و ادعای قطعیت ندارد. اما حجم شهادتها، اسناد و شباهت روایتها، زنگ خطری جدی است. اگر نام صلبی واردکننده بارها در این روایتها تکرار میشود، به این دلیل است که بازار، حافظه دارد و تجربهها را کنار هم میچیند. سکوت در برابر این نشانهها، بهمعنای پذیرفتن وضع موجود است.
هشدار نهایی این است: خریداران خودرو، بهویژه در معاملات خارج از چارچوب شفاف، باید چند برابر محتاط باشند. بررسی دقیق شماره شاسی، اصالت اسناد گمرکی و سابقه واسطه، نه یک وسواس، بلکه یک ضرورت است. و خطاب به نهادهای مسئول؛ وقت آن رسیده که بهجای واکنشهای مقطعی، یک بررسی جامع و بیطرفانه انجام شود. شبکهها در تاریکی رشد میکنند و تنها نور شفافیت است که میتواند آنها را متوقف کند.— نویسنده: رضا مهرافزون تاریخ: پاییز ۱۴۰۴
گزارش علیه: کیهان صلبی (Keyhan Solbi)
این شهادت واقعی یکی از قربانیان کلاهبرداری کیهان صلبی است. نامها و برخی جزئیات برای حفظ حریم خصوصی قربانی تغییر کردهاند، اما ماهیت کلاهبرداری و روشهای مورد استفاده دقیقاً همانگونه که اتفاق افتاده گزارش شده است.
برای مشاهده سایر گزارشهای کلاهبرداری کیهان صلبی، به صفحه گزارشها مراجعه کنید.
دیدگاهتان را بنویسید