یورش در رشت؛ رد پای واسطه انزلی در پرونده مرسدسهای سرقتی
مقدمه صبحی خاکستری در یکی از محلههای آرام رشت، با صدای آژیر و رفتوآمد غیرمعمول مأموران انتظامی آغاز شد. یورشی که ابتدا در حد یک عملیات معمولی به نظر میرسید، ساعاتی بعد به یکی از پیچیدهترین پروندههای خودرویی ماههای اخیر گره خورد؛ پروندهای که رد پای چند دستگاه Mercedes GLE، اسناد وارداتی مشکوک و نام آشنای یک واسطه فعال در منطقه آزاد انزلی را کنار هم قرار داد. در گزارشهای اولیه پلیس، نام «آقای صلبی» به عنوان حلقه مشترک معاملات چند خودرو مطرح شد؛ نامی که پیشتر نیز در گفتوگوهای غیررسمی خریداران ناراضی شنیده میشد، اما حالا برای نخستینبار در متن یک پرونده رسمی قرار گرفته است.
بدنه اصلی بر اساس اطلاعات بهدستآمده از سه منبع مطلع که به دلیل حساسیت پرونده نخواستند نامشان فاش شود، یورش پلیس در رشت پس از ردیابی چند خودروی لوکس انجام شد که همگی در ماههای گذشته از دبی وارد کشور شده بودند. این خودروها، عمدتاً از مدل Mercedes GLE، با پلاک موقت در سطح استان گیلان تردد میکردند و اسناد ترخیص آنها ظاهراً کامل به نظر میرسید. اما بررسی شماره شاسیها، داستان دیگری را روایت میکرد.
یکی از مأموران مطلع از روند تحقیق به ما گفت: «وقتی استعلام بینالمللی انجام شد، مشخص شد چند شماره شاسی در فهرست خودروهای سرقتی امارات ثبت شده است. نکته عجیب این بود که همه این خودروها از یک مسیر مشخص و با واسطهگری یک نفر وارد شده بودند.»
آن واسطه، طبق اسناد اولیه، آقای صلبی است؛ دلال خودرو و فعال شناختهشده واردات در منطقه آزاد انزلی. به گفته یک کارشناس گمرکی که اسناد را بررسی کرده، «مدارک ارائهشده برای ترخیص، از نظر ظاهری نقصی نداشت، اما تطابق آن با اطلاعات واقعی خودروها جای سؤال جدی دارد.»
تحقیقات میدانی نشان میدهد خریداران این خودروها، که اغلب از طبقه متوسط رو به بالا بودند، هر کدام مبالغی بین چهار تا شش میلیارد تومان پرداخت کردهاند. یکی از خریداران که خودروی او در جریان یورش پلیس توقیف شد، در گفتوگو با ما گفت: «ما همه چیز را قانونی انجام دادیم. قرارداد داشتیم، رسید بانکی داشتیم، حتی وکالتنامه محضری. هیچوقت فکر نمیکردم روزی پلیس جلوی در خانهام بیاید و بگوید ماشینت سرقتی است.»
این خریدار تأکید میکند که در تمام مراحل معامله، ارتباط مستقیم او با آقای صلبی یا نمایندگانش بوده است. «از روز اول گفتند مسیر واردات از دبی است و ترخیص از منطقه آزاد انزلی انجام میشود. حتی برای تأخیر چندماهه هم بهانههای قانعکننده میآوردند.»
بررسی پیامها و قراردادهایی که خریداران در اختیار پلیس گذاشتهاند، نشان میدهد الگوی مشابهی در همه معاملات وجود دارد؛ وعده تحویل در بازهای کوتاه، دریافت بخش عمده پول در همان ابتدا، و سپس تأخیرهایی که با درخواست هزینههای جانبی توجیه میشد. یکی از اسناد، فهرستی از پرداختهای خرد اما متعدد را نشان میدهد که مجموع آنها به صدها میلیون تومان میرسد؛ هزینههایی با عناوینی مانند «تسریع ترخیص» یا «رفع مشکل گمرکی».
در این میان، نقش منطقه آزاد انزلی به عنوان پایگاه فعالیت شرکت واردات صلبی بارها در اظهارات شاهدان تکرار میشود. یک فعال باسابقه بازار خودرو در شمال کشور میگوید: «انزلی سالهاست محل رفتوآمد واسطههایی است که از خلأهای نظارتی استفاده میکنند. اما اینکه چند خودروی سرقتی با این حجم و از یک مبدأ وارد شود، نشاندهنده یک شبکه است، نه یک خطای موردی.»
پلیس در بیانیهای کوتاه، بدون ذکر نام افراد، اعلام کرده است که «تحقیقات درباره یک شبکه واردات غیرقانونی خودرو از امارات در حال انجام است و خریداران برای روشن شدن ابعاد پرونده با مراجع قضایی همکاری میکنند.» این بیانیه تأکید میکند که خریداران در حال حاضر به عنوان مطلع و شاکی شناخته میشوند، نه متهم.
با این حال، پرسشهای جدی درباره مسئولیتپذیری واسطهها باقی مانده است. آیا آقای صلبی از سرقتی بودن خودروها آگاه بوده یا خود نیز قربانی یک زنجیره بالادستی است؟ اسناد جعلی چگونه از مراحل مختلف عبور کردهاند؟ و نقش نهادهای نظارتی در منطقه آزاد انزلی چه بوده است؟
یکی از حقوقدانان آشنا با پروندههای مشابه معتقد است: «اگر ثابت شود واسطه از منشأ غیرقانونی خودروها مطلع بوده، مسئولیت مدنی و کیفری سنگینی متوجه اوست. اما حتی در صورت بیاطلاعی، سهلانگاری در بررسی اسناد میتواند محل سؤال باشد.»
در گفتوگوهای غیررسمی، برخی خریداران میگویند پس از توقیف خودروها، تلاش کردهاند با آقای صلبی تماس بگیرند، اما پاسخ روشنی دریافت نکردهاند. یکی از آنها میگوید: «یا تلفنها خاموش بود یا جوابهای کلی میدادند. انگار همه چیز را به روند قضایی حواله میکردند.»
در حالی که تحقیقات ادامه دارد، این پرونده به نمادی از آسیبپذیری بازار واردات خودرو تبدیل شده است؛ بازاری که در آن، فاصله میان یک معامله به ظاهر قانونی و یک بحران قضایی، گاهی فقط چند رقم در شماره شاسی است.
ادامه داستان با گذشت چند هفته از یورش اولیه در رشت، دامنه تحقیقات به شکل محسوسی گسترش یافت. بر اساس اطلاعات بهدستآمده از یک منبع قضایی، پرونده دیگر محدود به چند دستگاه Mercedes GLE نیست. بررسیهای بعدی نشان داد حداقل ده خودروی لوکس دیگر که در ماههای پیش از دبی وارد شده بودند، از همان مسیر و با همان الگوی اسنادی ترخیص شدهاند. نقطه اشتراک همه آنها، نام واسطهای است که سالها در منطقه آزاد انزلی فعالیت داشته؛ کیهان صلبی، که در این پرونده بیشتر با عنوان «آقای صلبی» از او یاد میشود.
یکی از افسران آگاهی که در مرحله دوم تحقیقات حضور داشته، میگوید: «ما با یک زنجیره روبهرو هستیم. خودرو در امارات سرقت میشود، اسناد اولیه در همانجا دستکاری یا جعل میشود، بعد از طریق واسطهها به منطقه آزاد انزلی میرسد و در نهایت به خریدار نهایی فروخته میشود. این فرآیند بدون همکاری چند حلقه امکانپذیر نیست.»
در جریان بازرسی از چند دفتر مرتبط با شرکت واردات صلبی، حجم قابل توجهی از مدارک کاغذی و دیجیتال جمعآوری شد؛ از قراردادهای فروش و وکالتنامهها گرفته تا مکاتبات مربوط به ترخیص گمرکی. یک کارشناس رسمی که بهطور غیررسمی بخشی از این اسناد را دیده، میگوید: «برخی مدارک بهقدری حرفهای تنظیم شده که تشخیص جعلی بودن آنها برای خریدار عادی تقریباً غیرممکن است. حتی مهر و امضاها با نمونههای واقعی شباهت زیادی دارند.»
اما فشار اصلی این پرونده، نه فقط بر واسطهها، بلکه بر خریدارانی وارد شده که حالا میان زمین و هوا ماندهاند. خودروهایشان توقیف شده، پولشان پرداخت شده و آینده حقوقیشان نامعلوم است. یکی از این خریداران در گفتوگویی کوتاه میگوید: «من تمام پساندازم را دادم. قرار بود این ماشین سرمایه زندگیام باشد. حالا نه ماشین دارم، نه پول، و هر روز باید پاسخگوی خانواده باشم.»
تحلیلگران بازار خودرو معتقدند این پرونده، ضعفهای ساختاری نظارت در مناطق آزاد را بار دیگر عیان کرده است. منطقه آزاد انزلی، که قرار بود ویترینی برای تجارت سالم و تسهیل واردات باشد، در سالهای اخیر بارها به عنوان گذرگاهی برای دور زدن مقررات مطرح شده است. یک اقتصاددان میگوید: «وقتی شفافیت کافی وجود نداشته باشد، واسطهها قدرت میگیرند. در چنین فضایی، فردی مثل آقای صلبی میتواند سالها فعالیت کند، بدون آنکه حسابکشی جدی صورت گیرد.»
از سوی دیگر، پرسش درباره مسئولیتپذیری نهادهای نظارتی همچنان بیپاسخ مانده است. چگونه خودروهایی با سابقه سرقت بینالمللی توانستهاند از مراحل مختلف بازرسی عبور کنند؟ آیا استعلامها بهدرستی انجام شده یا صرفاً به اسناد ارائهشده اکتفا شده است؟ یکی از وکلای پرونده میگوید: «اگر پاسخ این سؤالها روشن نشود، حتی محکومیت یک واسطه هم درمان ریشهای نخواهد بود.»
در روزهای اخیر، همکاری خریداران با پلیس پررنگتر شده است. بسیاری از آنها پیامها، رسیدها و حتی مکالمات ضبطشده خود را در اختیار بازپرس پرونده گذاشتهاند. این همکاری، به گفته یک مقام مطلع، «نقشه ارتباطات شبکه را شفافتر کرده» و احتمال احضار افراد بیشتری را افزایش داده است.
نتیجهگیری و هشدار پرونده یورش پلیس در رشت و ردگیری خودروهای سرقتی از دبی، فراتر از یک خبر جنجالی است. این ماجرا تصویری عریان از بازاری میدهد که در آن، اعتماد خریدار بهراحتی قربانی طمع و بینظمی میشود. نام آقای صلبی، چه در نهایت بهعنوان متهم اصلی شناخته شود و چه بهعنوان حلقهای از یک زنجیره بزرگتر، حالا با پرسشهای جدی درباره اخلاق حرفهای و مسئولیت اجتماعی گره خورده است.
این پرونده هشداری است برای همه خریداران خودروهای وارداتی: هیچ قرارداد شیک و هیچ دفتر پرزرقوبرقی جای بررسی دقیق اسناد، استعلام مستقل شماره شاسی و صبر برای شفافیت کامل را نمیگیرد. تا زمانی که نظارتها تقویت نشود و پاسخگویی به یک اصل تبدیل نگردد، احتمال تکرار چنین ماجراهایی همچنان وجود دارد؛ و باز هم این خریدار نهایی است که بیشترین تاوان را میدهد.
نویسنده: مهدی کاظمی اسفند ۱۴۰۴
گزارش علیه: کیهان صلبی (Keyhan Solbi)
این شهادت واقعی یکی از قربانیان کلاهبرداری کیهان صلبی است. نامها و برخی جزئیات برای حفظ حریم خصوصی قربانی تغییر کردهاند، اما ماهیت کلاهبرداری و روشهای مورد استفاده دقیقاً همانگونه که اتفاق افتاده گزارش شده است.
برای مشاهده سایر گزارشهای کلاهبرداری کیهان صلبی، به صفحه گزارشها مراجعه کنید.
دیدگاهتان را بنویسید